Page 83 - 2008GR
P. 83
Bireysel Emeklilik Sistemi 2008 GeliÅŸim Raporu
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNDEN SEÇİLMİŠKONULAR
6.2 Vergi Teşviğinin Kullanımı, Sorunlar ve
Muhtemel Çözümler
Bireysel emeklilik sisteminde katılımcılar üç aşamalı vergi teşviğinden geçmiş, aynı zamanda vergi teşviğinin bilinirliğini araştırmıştır*.
faydalanmaktadır. Bunlardan ilki olan ödeme aşamasında ödenen
82 katkı payları, ilgili olduğu dönem içinde, belli limitler dahilinde Araştırma için alınan örnekte kişilerin çalışma durumu yandaki
vergi matrahından indirilebilmektedir. İkinci aşama olan yatırım grafikteki gibi olmuştur. Buna göre, sözleşmelerin büyük çoğunluğunu
aşamasında, emeklilik yatırım fonlarının kazançları gelir vergisinden oluşturan bireysel sözleşmelerde, katılımcıların %77’sinin ücretli
istisna edilmektedir. Son olarak, sistemde en az on yıl katkı payı veya serbest meslek sahibi olarak gelir vergisi mükellefi olduğu,
ödeyen ve 56 yaşını doldurarak emekliliğe hak kazanan kişilerin %21 kadarının ise ev hanımı veya emekli konumunda olduğu
birikimleri, çıkış anında düşük oranda stopaja tabi tutulmaktadır. görülmektedir.
Katkı payı ödeme aşamasında sağlanan vergi teşviğiyle, yatırılan Bu araştırmada, katılımcılar arasında bu çok önemli avantajın
katkılar kişinin vergi matrahından indirilmekte, kişi daha az vergi bilinirliğinin oldukça düşük düzeyde olduğu tespit edilirken, bilgi
vermek suretiyle vergi sonrası net kazancında artış elde etmektedir. düzeylerinde, katılımcının sahip olduğu sözleşme türüne göre önemli
Aşağıdaki grafikte, değişik reel getiri varsayımları ve vergi oranları farklar algılanmıştır. Aşağıdaki grafikte de görüldüğü gibi, bireysel
altında elde edilen fon büyüklüğü ve sağlanan toplam vergi teşviği, olarak sisteme giren katılımcıların sadece %33’ü vergi avantajından
bugünün fiyatlarıyla verilmiştir. Örneğin, emeklilik fonlarında yıllık yararlanırken, bu oran gruba bağlı bireysel ve işveren grup emeklilik
ortalama %4 reel getiri elde eden bir kişi, hayatı boyunca ortalama sertifikasına sahip katılımcılarda %54’e ulaşmaktadır.
%25 vergi teşviği sağladığı varsayımı altında, 20 yıl sonunda
emekli olduğunda, stopaj kesintisinden sonra 35.677 TL’lik bir Vergi avantajının kullanılmama nedenlerine bakıldığında, bireysel
fon büyüklüğüne ulaşırken, bu sürede elde ettiği vergi teşviğinin katılımcıların %56’lık bir bölümü, avantajdan haberdar olmaması,
bugünkü değeri 7.289 TL’ye ulaşmaktadır. nasıl kullanılacağını bilmemesi ve kullanmaya gerek görmemesi
Emeklilikte Vergi Sonrası (%3,75) Net Fon Büyüklüğü ile Emekliliğe Kadar Sağlanan Vergi Teşviğinin Kıyaslanması
Vergi Teşviğinin Bugünkü Değeri Fon Büyüklüğü
Yıllık Reel Getiri (%) 40.000
35.000
TL TL 30.000
25.000
4 20.000
15.000
10.000
5.000
0
40.000
35.000
30.000
25.000
0 20.000
15.000
10.000
5.000
0
15 25 35
Vergi Teşviği Oranı (%)
Kişinin yıllık 1.200 TL olmak üzere 20 sene boyunca birikim yaparak 56 yaşına ulaştığı, yatırılan katkılardan %4 yönetim gideri kesildiği, kişinin yatırdığı tüm katkılara ilişkin vergi teşviklerini
kullandığı varsayılmıştır. Kullanılan vergi teşvikleri, elde edilen reel getirinin yarısı kadar bir getiriyle bugünkü değere iskonto edilmiştir.
Görüldüğü gibi, vergi teşviği, birikimlerin yanında azımsanamayacak yüzünden vergi avantajını kullanmazken, bu oran bir gruba bağlı
tutarlara erişebilmektedir. Ancak, bu tutarın fonlar gibi biriktirilmemesi olarak sisteme giren katılımcılarda %40 olmaktadır.
ve ödenen vergiden azaltılarak kişiye verilmesi, vergi teşviğinin
yeterince algılanamaması ve genellikle tüketime yönelmesine neden Bunun yanı sıra, vergi avantajının kullanılabilmesi için kişinin vergi
olmaktadır. mükellefi olması gerektiğinden bireysel katılımcılar için bu durum,
kullanımı kısıtlayan önemli bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır.
Emeklilik Gözetim Merkezi, vergi teşviğinin kullanımıyla ilgili Ev hanımları, düşük geliri olanlar, belli dönemlerde zarar etmeleri
olarak, katılımcıları bilgilendirmek ve mümkünse vergi teşviğinden
faydalanmalarını sağlamak üzere Mart 2009’da katılımcılarla iletişime * EGM İletişim Merkezi, 26.02.2009-31.03.2009 arasında 1.280 adet bireysel sözleşme
ve 1.241 adet gruba bağlı bireysel ve işveren grup emeklilik sertifikası sahibi olmak üzere
toplam 2.521 katılımcıyla iletişime geçerek vergi teşviği konusunda bilinirliği ölçmüş ve
gerekli durumda katılımcıları bilgilendirmiştir.
