Bireysel Emeklilik Otomatik Katılım Mevzuat Bilgi Merkezi

Kalkınma Planları, Orta Vadeli Mali Planlar ve Orta Vadeli Programlar

Aşağıda yer alan üst politika metinleri doğrudan ya da dolaylı olarak Bireysel Emeklilik Sistemi ile ilişkilidir. Söz konusu metinler, ülkemizdeki özel emeklilik sisteminin ve bu konuya ilişkin makroekonomik perspektifin gelişimi için yön verici ve bağlayıcı niteliktedir. Metinler kronolojik olarak sıralanmıştır ve yürürlükteki plan ya da program, en yakın tarihli olandır.

Kalkınma Planları

Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2001 - 2005)


Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 27.6.2000 tarihli 119'uncu Birleşiminde onaylanmış olan Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

"Sekizinci Bölüm - Sosyal Refahın Artırılması - Sosyal Sigorta Sistemleri

"1003'üncü madde: Bireysel emeklilik sigorta programları, uzun vadeli sosyal güvenlik politikası kapsamında, gönüllülük esasına dayanan, devletin denetiminde, özerk, mali sektör içinde örgütlenen, teşvik sistemleri ile donatılan, kayıt dışı çalışmayı önleyici, zorunlu sigorta sistemini destekleyen ve tamamlayan bir fonksiyona sahip olacak şekilde uygulamaya konulacaktır.

"1008'inci madde: Geniş kapsamlı bir sosyal güvenlik politikası çerçevesinde, sosyal sigorta sistemini destekleyecek tamamlayıcı bireysel emeklilik sigorta programlarına ilişkin mevzuat çalışmaları yapılacaktır.

"Uzun Vadeli Gelişmenin (2001-2023) ve VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planının (2001-2005) Temel Amaçları ve Stratejisi - VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planının Temel Amaç, İlke ve Politikaları (2001-2005) - Sosyal Refahın Artırılması

"Tamamlayıcı bireysel emeklilik sigorta programları, kayıtdışı çalışmayı azaltacak ve zorunlu sigortalılık 5. SOSYAL REFAHIN ARTIRILMASI sistemini destekleyecek şekilde uygulamaya konulacaktır. Ayrıca, özel sağlık ve emeklilik sigortaları desteklenecektir."

Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007 - 2013)


Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 28.6.2006 tarihli 121'uncu Birleşiminde onaylanmış olan Dokuzuncu Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

"Plan Öncesi Dönemde Türkiye’de Ekonomik ve Sosyal Gelişmeler - Finansal Sistemin Geliştirilmesi

"127'nci madde: Yüksek büyüme potansiyeline sahip olan sigortacılık sektörünün, AB ülkeleriyle kıyaslandığında yeterince gelişmediği görülmektedir. VIII. Plan döneminde yasal altyapısı oluşturulan ve 2003 yılında fiilen devreye giren bireysel emeklilik sistemi, sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olması ve uzun vadeli fonların oluşumu açısından önem taşımaktadır."

Onuncu Kalkınma Planı (2014 - 2018)


Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 1.7.2013 tarihli 127'nci Birleşiminde onaylanmış olan Onuncu Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

"İkinci Bölüm - Planın Hedefleri ve Politikaları - Sosyal Güvenlik

"324'üncü madde:
Sosyal güvenliğe ilişkin reform çalışmaları çerçevesinde sistemin kapsamının genişletilmesi, kaliteli hizmet sunumunun ve sürdürülebilirliğinin temini yönünde ilerlemeler gerçekleştirilmiştir. GSS sistemi oluşturulmuş ve nüfusun tamamına yakını kapsama alınmıştır. Sosyal sigortadan yoksunluğa yol açan kayıt dışı istihdam ile mücadele kapsamında toplumsal bilinç artırılmış ve fiili denetim faaliyetleri yaygınlaştırılmıştır. Bireysel emeklilik sistemi teşvikleri yeniden düzenlenmiş, vergi teşviki yerine devlet katkısı uygulamasına geçilmiştir.

"İkinci Bölüm - Planın Hedefleri ve Politikaları - Mali Piyasalar

"508'inci madde:
Yurtiçi tasarruf oranının artırılması amacıyla Bireysel Emeklilik Sisteminde teşvikler yeniden düzenlenerek, tüm katılımcıların faydalanacağı devlet katkısı uygulamasına geçilmiş ve kurumsal bazlı katılımların teşvik edilmesi sağlanmıştır."

"Üçüncü Bölüm - Öncelikli Dönüşüm Programları - Yurtiçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Programı" kapsamında ise Bireysel Emeklilik Sistemi'nin hacmi ve Sistem'den erken çıkış oranı Program'ın performans göstergeleri arasında; tamamlayıcı sigortacılığın geliştirilmesi ise "Bireysel emeklilik sisteminin (BES) daha da genişletilmesi için yönetim ve işletim giderlerinin uluslararası düzeylere yaklaştırılması" ifadesiyle, Program bileşenleri arasında sayılmıştır.

Orta Vadeli Mali Planlar

Orta Vadeli Mali Plan 2013-2015

"Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, 13/6/2012 tarihli ve 6327 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un getireceği yük, özürlü evde bakımı yardımından yararlanacak kişi sayısı ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Vergi gelirlerindeki artışa paralel olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2014-2016

"Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, bireysel emeklilik sisteminde yer alan kişi sayısı ile engelli evde bakımı gibi sosyal yardımlardan yararlanacak kişi sayısı göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca, şehit yakınları ve malul gazilerin mali haklarına ilişkin olarak 2013 yılında yapılan yeni kanuni düzenlemelerin etkileri, memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artış, malulen emekliye ayrılabilme koşullarında gerçekleştirilen iyileştirme ile kayıt dışı istihdamla mücadele ve istihdamın artırılmasına ilişkin teşvikler neticesinde hem işsizlik oranının azalmasına hem de aktif sigortalı sayısındaki artışa paralel olarak sosyal güvenlik sisteminin aktif/pasif oranında meydana gelen iyileşme ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Vergi gelirlerindeki artışa paralel olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2015-2017

"Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, bireysel emeklilik sisteminde yer alan kişi sayısı ile engelli evde bakımı gibi sosyal yardımlardan yararlanacak kişi sayısı göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca sigorta prim alacaklarının yeniden yapılandırılması neticesinde prim tahsilatında meydana gelecek artışlar ile sosyal güvenlik mevzuatında yapılan düzenlemelerin etkisi ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Vergi gelirlerindeki artışa paralel olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2016-2018

"Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, kırsal kalkınma destekleri ile diğer tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler ile bireysel emeklilik sisteminde yer alan kişi sayısı, pansiyon hizmetleri, burslar, YURTKUR beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardımlardan yararlanacak kişi sayısı göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artış ile sosyal güvenlik mevzuatında yapılan düzenlemelerin emeklilerin aylıklarında oluşturacağı artış, 2015 yılında yapılan kanuni düzenlemelerin müteakip dönemlerde oluşturacağı ilave mali yükler ile gençlere iş kurma destekleri, esnafa faizsiz kredi desteği, sera modernizasyonu amaçlı faizsiz kredi desteği, küçük tarım işletmeleri desteği, Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) gibi yeni destek programları ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Ayrıca vergi gelirlerindeki artışın sonucu olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2018-2020

"Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"53'üncü madde:
Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, KOSGEB destekleri, Ekonomi Bakanlığı tarafından yapılan teşvik ödemeleri ile ihracat destekleri, turizm uçuş destek ödemeleri, trafik garanti ödemeleri, TCDD A.Ş. kamu hizmet yükümlülüğü, bireysel emeklilik sistemi, pansiyon hizmetleri, burs ve harçlıklar, beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardım, teşvik, destek vb. programlardan yararlanacak kişi sayısı ve maliyeti etkileyen unsurlar göz önünde bulundurulmuştur. Memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artışlar dikkate alınmıştır. Ayrıca vergi gelirlerindeki artış sonucunda mahalli idare paylarında da artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2019-2021

"Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"
Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, KOSGEB destekleri, teşvik ödemeleri ile ihracat destekleri, trafik garanti ödemeleri, TCDD A.Ş. kamu hizmeti yükümlülüğü, bireysel emeklilik sistemi, pansiyon hizmetleri, burs ve harçlıklar, beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardım, teşvik, destek vb. programlardan yararlanacak kişi sayısı ve maliyeti etkileyen unsurlar ile tasarruf tedbirleri göz önünde bulundurulmuştur. Memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artışlar dikkate alınmıştır. Ayrıca vergi gelirlerindeki artış sonucunda mahalli idare paylarında da artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Programlar

2007 - 2009

Bakanlar Kurulunun 30.5.2006 tarihli 2006/10508 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program'ın BES'e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

"Makroekonomik Politika ve Hedefler - Makroekonomik Politikalar - Finansal Sistem"

Sigorta sektörü ile özel emeklilik hizmetlerine ilişkin düzenleme ve denetleme işlevleri tek çatı altında toplanacaktır."

2012 - 2014

Bakanlar Kurulunun 7.10.2011 tarihli 2011/2302 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program'ın BES'e ilişkin maddeleri aşağıdaki gibidir:

"Program Dönemi Gelişme Eksenleri - Rekabet Gücünün Artırılması - Finansal Sistemin Geliştirilmesi

"viii) Özel sektör tasarruflarının arttırılması ve yatırıma yönlendirilmesi amacıyla bireysel emeklilik sistemi geliştirilecek ve özel sektör borçlanma araçları çeşitlendirilecektir.



"Program Dönemi Gelişme Eksenleri - Beşeri Gelişme ve Sosyal Dayanışmanın Güçlendirilmesi - Sosyal Güvenlik Sisteminin Etkinliğinin Artırılması

"iii) Tamamlayıcı emeklilik ve sağlık sigortası modelleri geliştirilecektir."

2013 - 2015

Bakanlar Kurulunun 10/9/2012 tarihli 2012/3793 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddeleri aşağıdaki gibidir:

"Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmler - Türkiye Ekonomisi

"Yurtiçi tasarrufların artırılmasına yönelik olarak bireysel emeklilik ve hayat sigortası daha cazip hale getirilmiş ve doğal afet sigortasının yaygınlaşmasını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca şirket tasarruflarının artırılmasına ve uluslararası doğrudan yatırım girişlerine önemli katkı sağlayacak yeni Türk Ticaret Kanunu ile kayıtdışılıkla mücadele stratejisi uygulamaya konulmuştur.

"Program Dönemi Gelişme Eksenleri - Beşeri Gelişme ve Sosyal Dayanışmanın Güçlendirilmesi - Sosyal Güvenlik Sisteminin Etkinliğinin Artırılması

"iii. Tamamlayıcı emeklilik ve sağlık sigortası modelleri geliştirilecektir."

2014 - 2016

Bakanlar Kurulunun 9/9/2013 tarihli 2013/5444 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

"Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmler - Türkiye Ekonomisi

"Yurt içi tasarruf oranlarının artırılmasına yönelik olarak; bireysel emeklilik sisteminde yapılan değişiklikle tüm katılımcıların teşvikten faydalanabileceği bir yapı oluşturulmuş, yeni Sermaye Piyasası Kanunuyla şirket ve hanehalkı tasarruflarının korunması ve artırılması amaçlanmış ve ülke düzeyinde israfı önleme ve tasarruf bilincinin artırılmasına yönelik farkındalık kampanyaları düzenlenmiştir. 27 Eylül 2013 tarihi itibarıyla bireysel emeklilik sistemine, 2012 yılı sonuna göre 740 bin kişiyi aşan yeni katılım olmuş, aynı dönemde fon büyüklüğü ise 24,3 milyar TL’yi aşmıştır. Bireysel emeklilik sisteminin, 2013 yılındaki ivmesini sürdürmesiyle, orta vadede yurt içi tasarrufların artırılmasında önemli bir rol üstleneceği öngörülmektedir."

2016 - 2018 (Revize)

Bakanlar Kurulunun 4/9/2015 tarihli 2015/8114 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

"Makroekonomik Politikalar - Büyüme

"Bireysel emeklilik sisteminde kesinti oranları uluslararası düzeylere yaklaştırılacak ve “otomatik katılım sistemi” uygulamaya konulacaktır. Hayat sigortaları ve uzun süreli (bir yılı aşan) özel sağlık sigortaları geliştirilecektir."

2018 - 2020

Bakanlar Kurulunun 11/9/2017 tarihli 2017/10803 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

"Finansal Piyasalarda İstikrarın Korunması ve Yurtiçi Tasarrufların Artırılması - Finansal Sistemin Derinleştirilmesi ve Yurtiçi Tasarrufların Artırılması

"Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) gözden geçirilecek ve kapsamı genişletilip sistemden erken ayrılmamayı teşvik edici düzenleme yapılarak katılımcı sayısı artırılacaktır."

2019 - 2021 (Yeni Ekonomi Programı)

Cumhurbaşkanlığının 20/9/2018 tarih ve 108 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program'ın BES'e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

"Büyüme ve İstihdam - Politika ve Tedbirler

"Çalışanların işverenleri aracılığıyla bireysel emeklilik sistemine otomatik olarak katılması uygulaması yeniden yapılandırılarak daha sürdürülebilir hale getirilecektir."