Bireysel Emeklilik Otomatik Katılım Mevzuat Bilgi Merkezi

Çalışan Bilgilendirme Rehberi

1. OKS’ye Kimler/Nasıl Dahil Edilir?

4632 sayılı Kanun uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ya da mavi kart sahibi ve 45 yaşını doldurmamış çalışanlar, işverenleri tarafından otomatik olarak OKS’ye dahil edilirler. Bu çerçevede işverenler çalışanlarının, özel sektör için prime esas kazançlarının, kamu için ise emeklilik keseneğine esas aylıklarının en az %3’ünü sisteme aktarırlar. Çalışanlar, OKS’de dilediği kadar kalma hakkına sahiptir.

Özel sektörde istihdam edilen çalışanların OKS’ye dahil edilmesinde aşağıdaki kademeli geçiş öngörülmüştür:

Özel Sektör Çalışanlarının Otomatik Katılım Kapsamına Dahil Edileceği Geçiş Takvimi

Çalışan Sayısı (*) Kapsama Alınma Tarihi
1.000 ve üzeri 01.01.2017
250-999 arası 01.04.2017
100-249 arası 01.07.2017
50-99 arası 01.01.2018
10-49 arası 01.07.2018
5-9 arası 01.01.2019

 (*) Çalışan sayısının belirlenmesinde, birden fazla işyeri olan işverenler için bütün işyerlerindeki çalışanların toplamı göz önünde bulundurulur. Ayrıca, yine çalışan sayısının tespitinde, kapsama alınma tarihleri itibarıyla geçerli olan en güncel Sosyal Güvenlik Kurumu verisi dikkate alınır.

Kamu için kademeli geçiş ise aşağıdaki şekilde öngörülmüştür:

Kamu Çalışanlarının Otomatik Katılım Kapsamına Dahil Edileceği Geçiş Takvimi
Kapsama Alınma Tarihi Kamu Kurum / Kuruluşu
01.04.2017 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri
01.01.2018 Yerel Yönetimler, KİT’ler, BİT’ler ve Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşları

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde çalışıyorsanız (5510 sayılı Kanun’un 5g maddesi kapsamındaysanız - örneğin, Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen bir Türk işçisiyseniz) OKS’ye dahil edilmezsiniz.

İşveren Değişikliği

İş değiştirdiğinizde, yeni işvereninizin OKS sisteminde olup olmama durumuna ve daha önce OKS’ye dahil olup olmamanıza ve yaşınıza bağlı olarak farklı uygulamalar belirlenmiştir.

Yeni işvereniniz OKS’de ise;     

  • Önceki işyerinizde sisteme dahil edildikten sonra cayma hakkınızı kullanmış ya da sistemden ayrılmış ve yeni işinize başladığınız tarihte 45 yaşında veya altında iseniz sisteme yeniden dahil edilirsiniz.
  • Önceki işyerinizde dahil edildiğiniz sistemden cayma ve ayrılma hakkını kullanmamış iseniz, yeni işverenin emeklilik planına mevcut birikimlerinizi ve emekliliğe esas süre ve devlet katkısı haklarınızla birlikte transfer edersiniz.

Yeni işvereniniz OKS’de değil ise;

  • Önceki işyerinizde dahil edildiğiniz sistemden cayma ve ayrılma hakkını kullanmamış iseniz, eski planınıza bireysel olarak katkı payı ödemeye devam edebilir ya da planınızı sonlandırabilirsiniz. Ödemeye devam etme durumunda yeni işvereninizin OKS kapsamına dahil olduğunda sunacağı emeklilik planına geçiş yaparsınız.
  • Önceki işyerinizde sisteme dahil edilmemiş iseniz, BES sizin için iyi bir alternatif olabilir.

 

Yeni işyeriniz sistemde mi?

Yaşınız

Durumunuz

Sizin için yapılacak uygulama nedir?

 

Yeni işyerim sistemde

 

 

45 yaşın altındayım.

 

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemdeyim.

Birikiminiz, yeni işyerinizdeki emeklilik planına transfer edilir.

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemden caydım/ayrıldım.

Sisteme yeniden dahil edilirsiniz.

 

 

45 yaşın üstündeyim.

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemdeyim.

Birikiminiz, yeni işyerinizdeki emeklilik planına transfer edilir.

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemden caydım/ayrıldım.

Sisteme yeniden dahil edilmezsiniz.

 

Yeni işyerim sistemde değil

 

 

 

 

45 yaşın altındayım.

 

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemdeyim.

Önceki işyerinizde dahil edildiğiniz emeklilik planına bireysel olarak ödeme yapmaya devam edebilirsiniz.

ya da

Sistemden ayrılabilirsiniz ya da cayma hakkınızı kullanabilirsiniz.

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemden caydım/ayrıldım.

Sisteme yeniden dahil edilmezsiniz.

 

 

 

 

45 yaşın üstündeyim.

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemdeyim.

Önceki işyerinizde dahil edildiğiniz emeklilik planına bireysel olarak ödeme yapmaya devam edebilirsiniz.

ya da

Sistemden ayrılabilirsiniz ya da cayma hakkınızı kullanabilirsiniz.

Önceki işyerimde dahil edildiğim sistemden caydım/ayrıldım.

Sisteme yeniden dahil edilmezsiniz.

 

Birden Fazla İşverenle Çalışanlar

Eğer birden fazla işverenle çalışıyorsanız ve bu işverenler sizin için SGK’ya ücret bildiriminde bulunuyorsa, OKS kapsamındaki her bir işvereniniz tarafından sunulan plana ayrı ayrı dahil edilirsiniz.

Bir İşverenle Çalışıp Birden Fazla Prime Esas Kazanç Elde Edenler

Bir işverenin birden çok işyerinde çalışıyorsanız (SGK’ya sizin için aynı işveren tarafından birden çok bildirim yapılıyorsa), OKS kapsamında olan her bir işyeri için ilgili emeklilik planına dahil edilirsiniz.

Bir Aydan Kısa Süreli Çalışıp İşten Ayrılan Çalışanlar

Bir iş yerinde bir gün bile çalışmış olup işten ayrılmış iseniz, prime esas kazanç matrahı oluşacağından sisteme dahil edilirsiniz.

Hâlihazırda Gönüllü BES Sözleşmesi Olan Çalışanlar

Gönüllü BES sözleşmeniz ile OKS kapsamındaki sözleşmeniz arasında bir ilişki yoktur. Bir başka anlatımla, hem OKS hem de BES sözleşmeniz mevcut ise, bu sözleşmelerin her biri için ayrı hesaplar açılır ve bu hesaplar arasında birikim transferi mümkün değildir.

2. OKS’de Şirket, Plan ve Fon Dağılımı Değişikliğini Nasıl Yapabilirsiniz?

OKS’de emeklilik şirketi seçimini ve sözleşmelerin başka bir emeklilik şirketine aktarımını sadece işveren yapar. Bu sebeple, otomatik katılım kapsamına dahil başka bir işveren için çalışmaya başlamadığınız sürece emeklilik şirketinizi değiştiremez ve birikimlerinizi başka bir emeklilik şirketine aktaramazsınız. Sistemde, faizli ya da faizsiz fon tercih edebilmek için yapacağınız plan değişiklik talebi dışında, emeklilik planı değişikliği de yapmanız mümkün değildir.

Bununla birlikte, katkı paylarınızın yatırıma yönlendirileceği fonları seçim hakkı size aittir. OKS’de faizli veya faizsiz fon seçenekleri mevcuttur ve sisteme giriş esnasında sizden fon tercihiniz alınır. Seçim hakkınızı kullanmadığınız takdirde, katkılarınızın yönlendirileceği fon tercihi sizin yerinize işvereniniz tarafından yapılır.

 Sunulacak fonlar, sertifikanızın sistemde geçirdiği süreye bağlı olarak aşağıdaki şekilde değişir.

Fonun Sunulma Dönemi

Birikimlerin Değerlendirileceği Fonlar

Cayma süresi boyunca (Plana dahil olma bildirimi + 2 ay )

Başlangıç fonu

Cayma süresi sonu + 10 ay

Çalışan tercih belirtmezse başlangıç fonu

Çalışan tercih belirtirse standart fon veya diğer fonlar

Plana dahil olma bildirimi + 1 yıl

Çalışan tercih belirtmezse standart fon

Çalışan tercih belirtirse başlangıç fonu veya diğer fonlar

Bu kapsamdaki fon dağılımı değişikliğini yılda en fazla 6 kez yapabilirsiniz.

3. OKS Kapsamındaki Haklarınızı Biliyor Musunuz?

  • Otomatik katılım kapsamında birikimlerinizden yalnızca fon işletim gider kesintisi yapılabilir.

Birikimlerinizden fon işletim gider kesintisi haricinde, herhangi bir kesinti yapılamaz.

  • Katkı payı tutarı değişikliği yapabilirsiniz.

Mevzuatla belirlenen en düşük katkı payı oranı %3’tür. Daha fazla katkı ödemek isterseniz, işvereninize bildirerek katkı payı oranını artırabilir veya artırmış olduğunuz tutarı yine 4632 sayılı Kanun’da belirtilen asgari katkı payı oranı olan %3’ten az olmamak kaydıyla düşürebilirsiniz.

Bununla birlikte, düzenli yatırılan katkı payının dışında dışarıdan ek katkı payı ödemesi yapamazsınız.

  • Fon dağılımı değişikliği yapabilirsiniz.

Cayma süresinin bitiminden sonra, yılda 6 kez ile sınırlı olmak üzere, fon dağılımı değişikliği yapabilirsiniz. Bu hakkınızı plana dahil olduktan bir yıl sonra kullanabilirsiniz.

  • Ödemeye ara verebilirsiniz.

Katkı payı ödemelerinize ara vermeyi talep edebilirsiniz. Ancak 3 ayın sonunda katkı payı tekrar tahsil edilmeye başlanır. Ara verme sürenizi yeniden işvereninize ya da emeklilik şirketinize bildirimde bulunmak suretiyle uzatabilirsiniz. Ara verme süresini uzatma işlemi en fazla 3’er aylık dönemler için yapılabilir.

  • İşvereniniz değiştiğinde ve işten ayrıldığınızda ödemelere devam edebilirsiniz.

İşvereniniz değiştiğinde, yeni işvereniniz OKS kapsamında ise, sizi OKS’ye dahil etmek zorundadır. Bu durumda, önceki işvereninizle yürürlükte olan bir OKS sözleşmeniz varsa, buna ilişkin birikimlerinizi yeni sözleşmenize aktarabilirsiniz.

Yeni iş yeriniz henüz OKS kapsamında değilse, mevcut sözleşmenize bireysel olarak ödeme yapabilirsiniz. Bu durumda, ödemeye devam etmeye yönelik talebinizi, işyeri değişikliğinizi izleyen ayın sonuna kadar emeklilik şirketinize iletmeniz gerekmektedir. Katkı payınız, Müsteşarlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, en az ilgili takvim yılının ilk altı ayında uygulanacak brüt asgari ücretin %3’ü oranında olmalıdır.  

  • Sistemde dilediğiniz kadar kalabilirsiniz.

İlk katkı payınızın emeklilik şirketi hesabınıza nakden intikal ettiği tarihi takip eden iş gününde, OKS’ye dahil olduğunuza dair tarafınıza bilgi iletilir. Bu bildirimi müteakip iki ay içinde cayma talebinizi iletebilirsiniz. Bahse konu iki aylık süreden sonra da, dilediğiniz zaman sistemden ayrılabilirsiniz.

  • Sistemden ayrıldıktan sonra, sisteme belli şartlar altında yeniden dahil olabilirsiniz.

Kendi isteğinizle sistemden ayrılırsanız, aynı işverene bağlı çalıştığınız sürece ayrılma tarihini takip eden iki yıl boyunca OKS’ye tekrar giremezsiniz. İki yıllık süreyi tamamladıktan sonra 45 yaşını doldurmadıysanız sisteme otomatik olarak dahil edilirsiniz.

Bununla birlikte, otomatik katılım kapsamındaki başka bir iş yerinde çalışmaya başlarsanız ve 45 yaşını doldurmadıysanız yeni işvereniniz sizi sisteme yeniden dahil eder.

OKS’den çıkış yapıp tekrar giriş yaptığınızda 1.000 TL ilave devlet katkısı hakkından yararlanamazsınız. Ayrıca, sonlandırdığınız sözleşmeden kaynaklanan emekliliğe ve devlet katkısı hak edişine ilişkin sürelerinizi kaybedersiniz.

4. OKS’de Katkı Payı Ödemelerinizi Kim Yapar? Bunu Nasıl Takip Edebilirsiniz?

İşvereniniz ücretinizden en az %3 oranında yaptığı kesintiyi emeklilik şirketindeki adınıza açılan hesaba aktarır. Ödemiş olduğunuz katkı paylarınızı ve hesabınıza ait diğer bilgileri, emeklilik şirketinizin internet sitesinden takip edebilirsiniz. Ayrıca, emeklilik şirketinizce tarafınıza 3 ayda bir gönderilen “Çalışanları Bilgilendirme Notu”nda katkı payları hakkında bilgilere yer verilir.

Ödediğiniz katkı paylarınızı işvereniniz tarafından verilen maaş bordronuzda görebilirsiniz. 

İşvereniniz, katkı payınızı emeklilik şirketinize zamanında aktarmaz veya geç/eksik aktarırsa, ödenmeyen katkı payı ve mahrum kaldığınız muhtemel getiri tutarları işvereninizden tahsil edilerek emeklilik hesabınıza aktarılır.

5. Otomatik Katılım Kapsamında Devlet Katkısı Alacağınızı Biliyor Musunuz?

OKS kapsamında tarafınıza;

  • Ödenen katkı payı tutarının yüzde 25’i oranında devlet katkısı,
  • 2 aylık cayma süresinin sonunda sistemde iseniz 1.000 TL ilave devlet katkısı,
  • Emeklilik hakkınızı en az 10 yıllık gelir sigortası alarak kullanmayı tercih etmeniz durumunda, birikimlerinizin %5’i karşılığı ek devlet katkısı,

sağlanır.

Devlet katkısı, taahhüt olarak hesaplanır ve taahhüt edilen bu tutarlar, devlet katkısı hesabınızda kayıt altına alınır. Devlet katkısı hesabınızda kayıtlı bu tutarların;

  • Sistemde en az 3 yıl kalmanız durumunda %15’ine,
  • Sistemde en az 6 yıl kalmanız durumunda %35’ine,
  • Sistemde en az 10 yıl kalmanız durumunda %60’ına,
  • Emeklilik, vefat ya da maluliyet halinde %100’üne,

hak kazanırsınız.

Taahhüt olarak kaydedilen %25’lik devlet katkısı tutarları, devlet katkısı ödemesinin hesaplandığı ayı takip eden takvim yılı başlarında, TÜFE değişimleri dikkate alınarak değerlenir. Hak ediş süresine göre, bu tutarın hak kazandığınız kısmı ise hesabınıza nakden ödenir.

Bununla birlikte, katkı payları için hesaplanacak devlet katkısında bir üst sınır bulunmaktadır. Bir takvim yılı içinde alabileceğiniz devlet katkısı tutarı, ilgili yılın ilk ve ikinci altı aylık dönemleri için belirlenen brüt asgari ücret tutarları dikkate alınarak hesaplanan yıllık toplam brüt asgari ücret tutarının %25’ini geçemez. Limit hesabı katılımcı bazında yapılır. 1.000 TL ilave devlet katkısı, yıllık devlet katkısı limitine dahil değildir.

OKS kapsamındaki sözleşmeler için ayrı, BES kapsamındaki sözleşmeler için ayrı devlet katkısı limiti belirlenmiştir. Bir başka anlatımla, hem gönüllü BES, hem de OKS’de yer alıyorsanız, 2018 yılı devlet katkısı üst sınırları dikkate alındığında, otomatik katılım kapsamı dışındaki sözleşmeniz için azami 6.088,50 TL, otomatik katılım kapsamındaki sözleşmeniz için ise ayrıca 6.088,50 TL olmak üzere toplam 12.177 TL tutarında devlet katkısı alabilirsiniz.

6. İşvereninizin Size Karşı Yükümlülüklerini Biliyor Musunuz?

4632 sayılı Kanun uyarınca, kapsam dahilindeki işverenler 45 yaşını aşmamış T.C. vatandaşı çalışanlarını OKS’ye dahil etmekle yükümlüdür. Bu çerçevede, işvereninizin size karşı bazı yükümlülükleri bulunmaktadır.

  • Emeklilik şirketinin seçimi: İşvereniniz, 45 yaşını aşmamış iseniz, OKS’ye dahil edilmenizi teminen seçtiği emeklilik şirketi ile sözleşme yapmakla yükümlüdür.
  • Fonların seçimi: İşvereniniz, OKS’ye girişiniz esnasında faiz içeren/içermeyen fon tercihinizi alır, tercihte bulunmamanız halinde söz konusu tercihi kendisi yapar.
  • Katkı payının ödenmesi: İşvereniniz, katkı payınızı ücretinizden kesip emeklilik şirketinize zamanında ve doğru şekilde aktarmakla yükümlüdür.

7. Emeklilik Şirketinizin Size Karşı Yükümlülüklerini Biliyor Musunuz?

Konu

Yapılacak İşlem ve Bu İşlemin Yapılması için Belirlenmiş Kanuni Süre

Otomatik katılım sertifikanıza erişim

Emeklilik şirketiniz otomatik katılım sertifikanıza ilişkin bilgileri plana dahil edilmenizi takip eden beş iş günü içerisinde internet sitesinde sağlamakla yükümlüdür.

Emeklilik planına dahil edildiğinize ilişkin bildirim

Emeklilik şirketiniz ücretinizden kesilen ilk katkı payının otomatik katılım hesabınıza nakden intikal ettiği tarihi takip eden iş gününde, emeklilik planına dahil olduğunuzu tarafınıza bildirmelidir.

Çalışan Bilgilendirme Notu

Emeklilik şirketiniz üçer aylık dönemler halinde ve her ödeme dönemini ayrı ayrı gösterecek şekilde, ücretinizden kesilen katkı payı tutarları ile kesinti oranı hakkında tarafınıza bilgiyi “Çalışan Bilgilendirme Notu” ile verir.

Hesap Bildirim Cetveli

Emeklilik şirketiniz Her hesap dönemini takip eden 10 iş günü içinde, tarafınıza “Hesap Bildirim Cetveli” ile birlikte, emeklilik planınızda yer alan parametrelerdeki ve mevzuattaki önemli değişikliklerle ilgili bilgi verir.

Cayma işlemi

Emeklilik şirketiniz, cayma talebinizin kendisine ulaşmasını takip eden 10 iş günü içinde birikiminizi tarafınıza iade eder. Ödemenin geciktirilmesi durumunda doğan zararlar 3095 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri kapsamında emeklilik şirketi tarafından karşılanacaktır.

Yatırıma yönlendirme

Ödediğiniz katkı paylarınızın emeklilik şirketinize nakden intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde sözleşmeniz kapsamında tanımlı fonlar arasında paylaştırılarak yatırıma yönlendirilmesi gerekir.

Fon dağılımı değişikliği

Emeklilik şirketiniz , fon dağılımı değişikliği talebinizin kendisine ulaşmasını izleyen 2 iş günü içinde talebinize ilişkin fon alım-satım talimatlarını vermekle yükümlüdür.

Sistemden ayrılma

Sistemden ayrılmayı tercih etmeniz halinde emeklilik şirketiniz sizden “Ayrılma Talep Formu” doldurmanızı isteyecektir.

Otomatik katılım hesabınızdaki birikimlerin, Ayrılma Talep Formunuzun emeklilik şirketinize ulaştığı tarihten itibaren 20 iş günü içinde ödenmesi gerekmektedir.

Yatırımlarınızın riskleri konusunda bilgilendirilme

Birikiminizin mali piyasalardaki risklerden daha az etkilenmesini sağlamak üzere, emekliliğe hak kazanmanızdan en az 2 yıl önce, emeklilik şirketiniz tarafınıza fon tercihlerinizle ilgili öneride bulunur. Bu öneriyi kabul etme zorunluluğunuz yoktur.

Emeklilik hakkı

Sistemde 10 yıl kalıp 56 yaşınızı doldurduktan sonra emeklilik hakkınızı kullanarak OKS’den çıkabilirsiniz.

Bu kapsamda emeklilik hakkınızı kullanmak istediğiniz emeklilik şirketine başvurmanız gerekir. Başvurunuz gerçekleştiğinde emeklilik şirketiniz sizden “Emeklilik Talep Formu” ve “Bilgi Formu” doldurmanızı isteyecek ve tarafınıza “Hesap Özeti” iletecektir.

Eğer, diğer emeklilik şirketlerinde sözleşmeniz bulunmuyorsa emeklilik talep formunun emeklilik şirketine ulaştığı tarihten itibaren 10 iş günü içinde, tercih edeceğiniz ödeme planına göre birikiminiz tarafınıza kısmen veya tamamen ödenir.

OKS kapsamında birden çok emeklilik şirketinde sözleşmeniz olması ve emekliliğe hak kazanmanız durumunda, seçeceğiniz herhangi bir emeklilik şirketinde, OKS kapsamında olan tüm hesaplarınızı birleştirmek zorundasınız.

Bu kapsamda emeklilik hakkınızı kullanmak istediğiniz emeklilik şirketine başvurmanız gerekir. Emeklilik şirketi emeklilik talebinin tarafına ulaşmasından itibaren iki iş günü içinde diğer sertifikalarınızın bulunduğu şirketlere hesap birleştirme için başvurur. İlgili emeklilik şirketi tarafından yapılan bu talebin 5 iş günü içinde hesap birleştirmeyle ilgili tüm işlemlerinizi gerçekleştirir. Hesap birleştirme işleminin gerçekleştiği tarihi takip eden 10 iş günü içinde emeklilik işlemleri sonuçlandırılır.

8. OKS’de Emekliliğe Ne Zaman Hak Kazanırsınız? Birikimlerinizi Nasıl Alabilirsiniz?

OKS’den emekli olabilmeniz için, sisteme ilk giriş tarihinizden itibaren 10 yıl süreyle sistemde kalmanız ve 56 yaşınızı doldurmanız gerekir. Söz konusu şartları sağladıktan sonra sistemde kalıp katkı payı ödemeye devam edebilir ve birikimlerinizin daha da büyümesini sağlayabilirsiniz.

Emekliliğe hak kazanmanız ve bu hakkı kullanmanız durumunda,

  • Bireysel emeklilik hesabındaki birikiminiz ve devlet katkısı hesabındaki tutarın bir kısmının veya tamamının defaten ödenmesini talep edebilirsiniz.
  • OKS’de kalıp birikimlerinizi belirleyeceğiniz geri ödeme planına göre kısım kısım emeklilik şirketinden almayı da tercih edebilirsiniz.
  • Birikimlerinizin bir kısmı veya tamamı ile yıllık gelir sigortası satın alarak, düzenli gelir elde edebilirsiniz.

 

talep edebilirsiniz.                                                                                        

Emeklilik hakkınızı kullanırken en az 10 yıllık gelir sigortası ürünü satın almanız halinde, birikim tutarınızın %5’i oranında ek devlet katkısına hak kazanırsınız.

 

9. Emeklilik Hakkınızı Kullanmanızın Sağlayacağı Vergisel Avantaj Nedir?

OKS’den ayrılmanız halinde, emeklilik şirketince tarafınıza yapılacak ödemeler için elde ettiğiniz getiri tutarı üzerinden gelir vergisi (stopaj) kesintisi yapılır. Stopaj kesintisi oranı;

  • Sistemden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlar için sadece %5,
  • 10 yıl süreyle sistemde kalmakla birlikte sistemden emeklilik hakkı elde etmeden ayrılan katılımcılar için %10,
  • Sistemde 10 yıldan az süreyle kalarak ayrılan katılımcılar için ise %15’tir.